Hem gaga uzaması hem de lekelenme karaciğerde fonksiyonlel bir bozukluk olduğunu net şekilde gösterir. Bunların yanında dışkıda aşırı sıvı atılımıyla beraber safra pigmentinin düzensizliğini gösteren bir renk değişimi var. Hepsi karaciğer sorunlarının belirtileri içerisinde.
Bu tablo, karaciğerin tamamen iflas ettiği raddeyi ifade etmez. Ancak yağ–protein–vitamin metabolizmasının aksayacağı, salgıladığı bileşenlerde dengesizlik yaşanacağı bir boyutta karaciğerin zorlandığı aşikar.
Kuşlardaki karaciğer problemlerinin en başında karaciğer yağlanması (hepatik lipidoz) gelir. Ve sebebi de çoğu zaman beslenmeden kaynaklıdır.
Yağlanma harici başka bazı sebepler de vardır. A, D, E ve K vitaminleri karaciğerde depolanan ve fazlası toksik etki oluşturan vitaminler. Özellikle A vitamininin takviyeler ile aşırı verilmesi A vitamini fazlalığına (A hipervitaminoz) sebep olur. Eğer beslenmesinde karaciğere yük oluşturabilecek başka fazlalıklar varsa bunların birikmiş sonucu olabilir.
Avian tıbbında bu tabloyu yaşayan kuşlara yaklaşım "karaciğer desteği + yükü kesmek" şeklinde olur. Karaciğerle ilişkili hastalıklar (bir enfeksiyon sebebiyle gelişmemiş ise) yaşam ve beslenme değişikliği ile tedavi edilir, ilaç kullanımı olmaz ancak karaciğer için bazı destekler gerekir. Kuşunuza dair net teşhis koymak imkansız, veteriner muayenesi gerekir. Ancak "beslenme + yük kaynaklı karaciğer hasarı" olduğunu varsayarsak tedavisinin %50'sini beslenmeyi düzenleme ile sağlanabileceğini söyleyebilirim.
İlk önce günlük beslenmeyi revize etmelisiniz. Sağlık tohumu, keten, kenevir benzeri tohumları tamamen kesip yalnızca darı + aspur + yulaf karışımı bir yem vermelisiniz. Ve bunun yanında (daha da önemlisi) günlük beslenmeye taze besin eklemelisiniz: Sebzeler, yeşillikler, çim ve filizlendirmeler. Kuş alanında uzman bir veteriner hekime birebir sorma fırsatım olmuştu. Bu tarz karaciğer problemi yaşayan muhabbet kuşlarının beslenmesindeki tohumları tamamen filizlendirme şeklinde verilebileceğinden, bunun daha iyi olacağından bahsetti. Tohumdan kastım yediği yem (darı). Ama ona ek olarak buğday, arpa vb. tahılların filz ve çimi de verilir kuşlara.
Şuanda yemini tamamen filizlenmiş şekilde veremeseniz bile sık sık filizlenmiş tohum ve tahıl tüketmesini sağlayın.
Beslenme değişikliğini yaparken spesifik hepatoprotektif tedavi uygulamalarından da faydalanabilirsiniz (veteriner kontrolünde yürütülen asıl kısım burasıdır). Karaciğer desteği sağlayacak olan şey bu bileşenlerdir:
- Slymarin: Devedikeni tohumunun bir bileşeni, kuşlarda karaciğer koruyucu olarak kullanılan en temel bileşenlerden birisi.
- L-karnitin: Karaciğer yağlanması yaşayan kuşlara ilk refleks olarak verilen takviyedir. Yağ metabolizmasını düzenlediği için karaciğerdeki birikmiş olan yağı azaltmak adına kullanılır.
- B kompleks vitamin: Özellikle B12, B6, B1 vitaminleri karaciğerin enzimatik aktivitesini destekler.
Şuan için karaciğere yük bindirecek herhangi bir ilaç, takviye ve dış etkiden kaçınmanız ayrıca önemli. Eğer kuşunuz üreme konusunda aktif belirtiler gösteriyorsa (göstermiyorsa da yapabilirsiniz) günlük uyku süresini 15-16 saate çıkartın. Uyku süresini aniden değil kademeli olarak arttırın. Ve altın kural, fiziksel aktivite yani haraket. Eğer gün içinde kafes içinde duruyorsa kapısını açık bırakın, serbest olsun. Güvenlik açısından bunu yapamıyorsanız içinde uçabileceği geniş bir salma kafes kullanın.
Yukarıdaki yazıyı yazarken bu cevabı yazmışsınız. Verdiğiniz takviyeler ile belki besin eksikliği çekmemiş olabilir. Ama günlük beslenmesini tohum ile sınırlamışsınız. Yağ alımı düşmemiş, günlük beslenmesinde taze besin hiç tüketmemiş. Asıl sorun burada. Şuanda yukarıda bahsettiğim gibi beslenmesini revize etmeniz çok önemli. Bu esnada multivitamini kesin. Sedochol'ü kullanmaya devam edebilirsiniz ama ya kür gibi (birkaç gün üst üste kullanıp sonra ara vererek) ya da seyrek periyotlarla yıl boyunca kullanabilirsiniz. Ayrıca yukarıda bahsettiğim slymarin ile L-karnitin için Avicare ürünlerine bakabilirsiniz, veterinerlerde satılan kuş takviyesidir.
