Muhabbet Kuşu Bakımı 101

alph

Bilgili Üye
Muhabbet kuşları ülkemizde en çok beslenen hayvanlardan biridir şüphesiz. Farklı renkleri, cana yakın oyuncu kişilikleri, taklit edebilme yetenekleri, güzel ötüş sesleri ve benzeri bir sürü sebepten çoğumuzun kalbinde yer etmişlerdir. Fakat bir çoğu insan muhabbet kuşu bakımında yeterince bilgili değil. Veterinerler bile bu konuda çok bilgisiz olabiliyor zaman zaman. Kimse sizden bu konuda guru olmanızı istemez, fakat azımsanamayacak bir kitle ciddi anlamda bilgisiz. Kuşa derme çatma bir kafeste, salmadan, sadece yem ve suya mahkum ederek bakan bir sürü insan var. Belki bu konu biraz bile olsa size yardımcı olur.

Eğer şu an bu satırları okuyorsanız ya muhabbet kuşu almak istiyorsunuzdur, ya da hali hazırda Muhabbet kuşunuz vardır diye tahmin ediyorum. Eğer henüz almadıysanız, öncelikle aldığınızda neler ile uğraşmanız gerekeceğini anlatalım;

- Evin neredeyse her yerinde tüy ve yem kabuğu görmeye hazır olun. Kendi odanızda baktığınız kuşun tüyünü veya yemini mutfakta, salonda hatta banyoda bile görebiliyorsunuz. Eğer ciddi temizlik takıntılarınız varsa kesinlikle göz önünde bulundurmanız gereken bir husus.

- Kuş alacağınız zaman kesinlikle ileride ona bir eş almanız gerektiğini bilerek almalısınız. Muhabbet kuşları 8 aylık olduktan sonra kızışmaya başlarlar. Bu noktaya gelip kızışan kuşlara bir eş alınmadığı takdirde ciddi sıkıntılar ile uğraşmanız gerekir. Tabii ki istisnai durumlarda kuşların tek yaşamaları sıkıntı olmuyor ama istisnalar kaideyi bozmaz.

- Bu hayvanlar bir o kadar tatlı olmaları ile birlikte bir o kadar da hassas canlılar. Çok kolay hastalanıp, çok kolay strese girebilirler. Bunu göz önünde bulundurarak ciddi bir ilgi göstermeniz gerekir. Eğer hareketli bir hayatınız varsa, uzun süre çalışıyorsanız, kısaca yeterince vaktiniz yoksa bu hayvanlar pek size göre değil.

- Unutmayın bu kuşların bakımı o kadar ucuz da değil. Hasta olduğunda veteriner görmesi gerekirse bir tomar para saymanız gerekebilir, kuşlar da tabi ki doğal ortamlarında olmadıklarından dolayı gerekli besinleri alamıyorlar. Eğer incelediyseniz kuşlar için yapılan ürünler pek ucuz da değil. Ülkemizin ekonomisini de göz önünde bulundurunca, eğer maddi yönden sıkışıksanız hem sizin için, hem de kuş için ileride sıkıntılar baş gösterebilir.

- Her şey bir yana özellikle de sabırlı olmanız gerekir. Bize alışmalarından tutun, üretim için bile uzun süre beklemek gerekebiliyor. Sabırlı olmanız gerektiğini unutmayın. Eğitimi de öyle kolay bir süreç değil. Cezadan anlayan hayvanlar değil, kötü bir şey yaptığında ona bağırmanız hiçbir şeyi değiştirmez. Sadece ödül mantığı ile bir şeyler yaptırabilirsiniz. Bazı noktalarda sinir krizi geçirtecek kadar arsızlaşabiliyor bu hayvanlar. Kedilerin daha küçük ve kanatlı versiyonu gibiler aslında.

Bütün bu hususları göz önünde bulundurduğunuzda eğer sizin için bir sıkıntı yoksa, Muhabbet kuşu sahiplenebilirsiniz. Peki bir Muhabbet kuşu sahiplenirken nelere dikkat etmelisiniz?

- Öncelikle kuş sahiplenmek için hayvan dükkanlarını en son durumda düşünmelisiniz. Hayvan ticareti yüzünden her sene bir sürü hayvan hayatını kaybediyor. Biz de almaya devam ederek bunun önünü açıyoruz. Muhabbet kuşu almak için öncelikle üreticiler ile konuşmalısınız. Evde üretim yapan insanlardan kuş alarak hem fiyattan tasarruf edersiniz, hem kuşun anne babası hakkında bir fikriniz olur, hem de kuşun yaşı hakkında kesin bir bilginiz olur. Aynı şekilde geniş üretimhaneleri olan bir sürü insan da kuş sahiplendirmekte.

- Kuşunuzu eğer bir hayvan dükkanından alacaksanız yanınızda bu konuda bilgili birini getirmeniz iyi olur. Çoğunlukla bu dükkan sahipleri sizin bilgisizliğinden yararlanıp hasta veya yaşlı kuşları satmaya çalışıyor. Bu durumda yanınızda bilgili biri olması iyi olur.

- Kuşun yaşamını sürdürmesi için bir de kafese ihtiyacı var tabii ki. Kafesi hayvan dükkanlarından alacaksanız kesinlikle düzgünce inceleyin. Kalitesiz boyalı kafesler zamanla kuşlar kemirdikçe boyalarını atar. Bu boyalar kuşlar tarafından kemirildiğinde ciddi sıkıntılar doğurur. Geniş bir kafes olması da oldukça önemli.

Kafesi aldınız, kuşu aldınız, şimdi de o kafesi doldurmak lazım. Peki düzenli olarak kafeste bulunması gerekenler nedir?

-Kuşların hayatını sürdürmesi için tabi ki yeme ihtiyacı var. Kesinlikle açık satılan yemleri almayın. Aynı şekilde içinde renkli granüller bulunan yemleri de almamanız gerekir, kuşlar için kanserojendir. Kapalı paketleri tercih etmeniz doğru olur. Bunun için çeşitli araştırmalar yaparak ve farklı yemleri deneyerek kuşunuz için en doğru yemi bulabilirsiniz.

-Kuşun yemini koyduktan sonra sıra suyuna geldi. Öncelikle düz ağızlıklı suluklar yerine geniş ağızlıklı sulukları tercih etmeniz daha doğru olur. Kuşların gaga yapıları düz ağızlıklı suluklar için uygun değil. Suyunu da günü birlik değiştirmeniz gerekir. Taze olmayan sular uzun vadede sıkıntılara sebebiyet verir.

- Yemini koydunuz, suyunu doldurdunuz, sıra geldi tüneklerine. Kafeslerde plastik veya kumlu tünekler kullanmak doğru değil. İki tünek kullanımı da çeşitli ayak ve tırnak sorunlarına sebep olur. Kuşların ayak sağlığı için tahta tünek kullanmak en doğrusu olur. Herhangi bir hayvan dükkanından satın alabilir veya çeşitli ağaç dallarını toplayarak kendi tüneklerinizi yapabilirsiniz.

-Yemi hazır, suyu hazır, tünekleri düzgün, şimdi geldik kafes tabanına. Öncelikle kafes tabanına kesinlikle gazete gibi renkli kağıtlar kullanmamanız gerekir. Bu çeşit kağıtlar içinde boya içerdiğinden, kuşlar kemirdiğinde zehirlenebilir. Kafes tabanında A4 kağıt veya havlu kağıt kullanımı en doğrusu olur. Tartışmalı bir konu olsa da, kafes tabanında ızgara kullanılması gerektiğini düşünüyorum. Kuşlar kafes tabanına indiklerinde kendi dışkılarıyla haşır neşir olmamaları için ızgara kullanımı iyi olur. Kullanılmıyorsa da kafes tabanı mutlaka günü birlik temizlenmeli.

- Kuşların kalsiyum ve mineral ihtiyaçları için kafeste kalamar kemiği, mineral blok veya grit kuş kumu bulunması gerekir. Gaga taşı olarak satılan ürünleri kullanmanızı tavsiye etmiyorum. Çoğunlukla kuşlar için zararlı maddeler içerir bu çeşit ürünler. Kalamar kemiği mutlaka bulunması gerekir. Kafeste mineral blok bulunuyorsa kuş kumu, kuş kumu bulunuyorsa mineral blok kullanımı gerekli değil. Şahsen mineral blok kullanımı daha doğru olur.

- Kafeste oyuncak bulunması bence doğru değil. Eğer kuş tek başına ise ve yeterince ilgilenemiyorsanız o zaman kafeste sıkılmasın diye bulunabilir. Onun dışında bu çeşit oyuncakları kafes içinde bulundurmaktansa, kafes dışında kuşa uygun bir oyun alanı yapın. Yapımı oldukça kolay ve ucuzdur. Kuşu gün içerisinde belirli bir düzen içerisinde salın ve bu zamanlarda oyuncaklar ile oynasın. Aksi takdirde oyuncaklarına fazla bağlanıp, eş tutma becerileri zarar görebilir. Yine de eğer kuş tek olmasına rağmen kafeste uzun süre yalnız kalıyorsa oyuncak bulunması, bulunmamasından daha iyi olur.

Kuşu aldınız, kafesini ona uygun bir şekilde dizdiniz. Her şey çok güzel. Kuşunuzu seviyorsunuz, ilgileniyorsunuz. Şimdi de rutin bakımları, temizliği ve dikkat edilmesi gereken bazı hususlar var.

-Öncelikle eğer az sayıda kuş bakılıyorsa akıllı yemlik kullanımı doğru olmaz. İşten kaytarmaya çalışmayın! Geniş yemlik kullanımı kuşlar için rahatlıktır. Bu yemliklerin içinde kuşların kırdığı tohumların kabukları zamanla birikir. Günde 1-2 kez bu kabukları üflemeniz gerekir.

- Daha önce de bahsettiğim gibi kuşların suyunu gündelik olarak tazelemeniz gerekir. Taze olmayan sular uzun vadede ciddi sıkıntılar doğurur.

- Kafes tabanını uzun süre temizlemezseniz kuşlar çok kolay hastalanır. Izgara kullanılmıyorsa günü birlik, ızgara kullanılıyorsa 2-3 günde bir değiştirmek lazım.

- Daha önce de bahsettiğim gibi bu hayvanlar doğal hayatta çeşitli besinlerden, bütün ihtiyaçlarını karşıladığından ek bir takviyeye ihtiyaç duymazlar. Ama ev ortamında bakılan kuşlar için bu geçerli değil. Meyve, sebze, çeşitli tahıllar, yumurta mamaları gibi besinlerin yanı sıra, çeşitli vitamin ve probiyotik takviyesine ihtiyaç duyarlar. Kuşunuza uygun bir beslenme programı için forumda araştırma yapabilirsiniz. Hayvan dükkanlarından alınan 15-20 ₺'lik ürünler iş görmez. Düzgün vitamin ve probiyotikler için de yine forumda araştırma yapabilirsiniz.

- Kuşlar doğal hayatta tırnaklarını çeşitli şekillerde törpüleyebilir ama bu ev koşullarında pek mümkün değil. Bu yüzden kuşunuzun tırnak bakımını yapmayı unutmayın. Muhabbet kuşlarının tırnaklarında damarlar bulunduğundan herhangi bir dikkatsizlik ciddi sonuçlara sebebiyet verebilir. Kendinize güveniniz yoksa bir veterinerin bu işi sizin yerinize yapması daha doğru olur.

-Muhabbet kuşları gün içerisinde yaklaşık 12 saate yakın uyurlar. Eğer hava karardığında kuş ile ilgilenmeye devam ederseniz bu sefer kuş gün içinde uyuyacaktır. Buna dikkat ederek kuşunuza uygun bir uyku planı yapın.

-Kuşunuzun dışkısını düzenli olarak takip edip gözlemleyin. Düzenli olarak anormal dışkı gelmesi bir hastalık belirtisi olabilir.

-Kuşu düzenli olarak salmayı unutmayın. Sürekli salık olursa kafes alışkanlığı olmaz, sürekli kafeste olursa uçuş becerileri zarar görür. Her iki durum da doğru değil. Günün belli saatlerinde, belli aralıklarla çıkarmak en doğrusu.

- Kuşlara düzenli olarak duş aldırmalısınız. Kış aylarında dışarısı soğuk olduğundan duş aldırmanızı tavsiye etmem. Havanın 20 °'den daha soğuk olduğu zamanlarda duş aldırmayın, aldıracaksanız bile odanın sıcak olmasına özen gösterin. Duş aldırdıktan sonra kuşları saç kurutma makinesi gibi hava akımı yaratan ürünler ile kurutmayı veya soba, kalorifer gibi ani ısı farklılıkları oluşturacak yere almayın. Kuşlara sizin duş aldırmanıza gerek yok. Kendileri duş alabilmektedirler. Bunun forumda araştırma yapabilirsiniz yapabilirsiniz.

- Hayvan dükkanlarında satan ballı krakerler, konuşturucu yemler, gaga taşları gibi ürünler kuş sağlığına çoğunlukla zararlıdır. Kuşlar için her zaman doğal ürünleri tercih etmeye çalışın. Kuşlara ödül olması için yulaf veya dal darı kullanılabilir.

Şimdi kuşu aldınız, kafesini döşediniz, ilgilendiniz, baktınız büyüttünüz. Sıra geldi eş seçimine ve üretime.

- Muhabbet kuşları 8 aylık civarlarında kızışmaya başlarlar. Dişi kuşlar bu yaşlara doğru agresifleşmeye başlar, cereleri kahverengiye döner. Kızgınlığı geçtiğinde tekrar beyaz rengine döner. Erkek kuşlar da aynı şekilde agresifleşmeye, gördüğü nesnelere kur yapmaya başlar. Cere renkleri daha koyu bir mavi - mor tonlarına döner.

- İstisnai durumlarda bazı kuşlar daha erken kızışabilir. Yaşı küçük dişi kuşlarda çiftleşme olduğu takdirde yumurta sıkışmaları gözükebilir. Bu yüzden 10 ayın altındaki kuşlarda üretim yapmak doğru değil. Aynı şekilde dişi kuşlarda 4-5, erkek kuşlarda 5-6 yaşından sonra üretim yapmak ciddi sıkıntılara sebebiyet verir. Bu yaşlara yakınken kuşlar çiftleşmeyi bırakırlar zaten.

- Öncelikle şunu belirtmekte fayda var. Erkek kuş eş seçmez. Dişi kuş seçer, erkek kuş seçilir. Bu sadece Muhabbet kuşları için değil, hemen hemen her kuş türü için geçerlidir. Dişinin rızası olmadan hiçbir iş gerçekleşmez. Bazı durumlarda istisnalar olabilir veya dişi kuş çok kızıştığından ötürü baskın davranmayabilir.

- Kuşunuza eş almak için en doğru yol, onun seçmesine izin vermektir. Bunun için kuşunuzu yaşına uygun başka kuşların bulunduğu bir salma kafese bırakabilirsiniz. Bir süre gözlemlediğinizde kendi kuşunuzun bazı kuşlarla ilgilendiğini göreceksinizdir. En çok ilgilendiği kuşu almak, eş tutmaları açısından avantaj sağlar.

- Muhabbet kuşları sahiplenici hayvanlardır. Yemliklerini, kafeslerini, oyuncaklarını ve hatta sizi bile sahiplenebilirler. Bu yüzden eve yeni bir kuş getirdiğinizde direkt aynı kafese koymak pek doğru olmaz. Her kuşun farklı bir karakteri vardır tabi ki, kimisi arkadaş canlısı davranırken, kimisi çok kıskanç olabilir. Yeni bir kuşu eve getirdiğinizde bir süre beraber salın veya bir süreliğine aynı kafese koyup gözlemleyin. Ne zaman birbirleri ile yeterince iyi geçinmeye başlarlarsa o zaman birleştirme çalışmalarına başlayabilirsiniz.

- Eşi olan kuşların kafeslerinde oyuncak olmasın. Daha önce de dediğim gibi kafes dışına bir oyun alanı yapmak en doğrusu olur. Eşi olan kuşlar zaten yalnızlık hissetmeyeceğinden ötürü, kafeslerinde oyuncak bulunması da gerekmez.

- Eşi olan kuşlar doğal olarak çiftleşmek de isteyecektir. Kuşlar çiftleşmek istediklerini farklı şekillerde gösterebilir. Sık sık birbirlerine kur yapıyorlarsa, erkek kuş dişi kuşa ayak atıyor veya tünekten tüneğe atlayıp bir sağına bir soluna geçiyorsa, dişi kuş eğilip, kuyruk kaldırıyorsa bunlar çiftleşme belirtileridir. Kafese yuvalık takıp üretim çalışmalarına başlanabilir.

- Üretim çalışmalarına başladıysanız uymanız gereken bazı kurallar var. Öncelikle kafeste yuvalık takılı ise kuşları salmamanız gerekir. Geniş bir kafes bu yüzden önemlidir. Kuşların düzenli olarak hareket edebileceği bir kafesi olması gerekli. Bu dönemlerde dişi kuşlar oldukça stresli olurlar. Kafesin yerini değiştirmemeli ve kuşları rahatsız etmemelisiniz. Yem, su, besin takviyesi ve temizlik gibi ihtiyaçlar haricinde kuşlar ile ilgilenmemeye çalışın .

- Üretimin ilk basamağı yuva hazırlığıdır. Dişi kuş yuvalığa girer, içini düzenler, girişini kemirir. Genellikle dişi kuşlar yavruları doğana veya yumurtlayana kadar erkek kuşların içeri girmesine izin vermezler. Fakat bazı durumlarda farklılıklar olabilir.

- Yuvalığı taktınız ve dişi kuş yuvalıkla ilgileniyorsa yakında çiftleşmeler görebilirsiniz. Belli bir süre geçmesine rağmen çiftleşmeler olmuyorsa bu kuşların henüz kızışmadıkları anlamına geliyor. Kuşlar için bir sürü kızıştırıcı besin bulunur. Kuşlar çiftleşmeye başlayana kadar bu kızıştırıcı besinleri vermeye devam edin. İlk yumurtanın gelmesi ile birlikte kızıştırıcı besinleri kesin. Aşırı kızgınlık yüzünden eşler kavga edebilir veya yumurtalara zarar verebilirler. Kızıştırıcı takviye yapmanıza rağmen hala çiftleşme olmuyorsa ayırma yöntemini kullanabilirsiniz. Ayırma yöntemi için öncelikle 2 kafese ihtiyacınız var, erkek kuşu bir kafese, dişi kuşu farklı bir kafese ayırın. Kuşlar birbirlerini görebilsin ama çok yakın olmasınlar. Erkek kuşun baskınlık kurma sıkıntısı varsa yuvalığı onun kafesine takmak baskınlık kurmasında yardımcı olacaktır. Bu ayırmanın farklı süreleri vardır. Bazen 10 gün, bazen 1 ay bile sürebilir. Burada amaç kuşları birbirinden ayrı tutup kızıştırmak, aynı şekilde kavga eden kuşlar için de uygulanabilir. Belli bir süre gözlemleyin, 1 ay ayırma yöntemi uygulamanıza rağmen kuşlarınız çiftleşmiyorsa, bundan sonra çiftleşme ihtimalleri de pek yüksek değil. Unutmayın her kuş iyi anlaşıyor diye çiftleşecek değil. Ben ayırma yöntemini 8 gün uygulayıp olumlu bir sonuç almıştım.

-Kuşlar genelde sabahın ilk saatlerinde, yeni uyandıkları saatlerde çiftleşmeye başlar. Bundan sonra çiftleşme sayısı git gide artabilir, azalabilir veya sabit kalabilir. Her kuşta değişiklik gösterir. İlk çiftleşmeden sonra 7-10 gün arasında yumurtalar gelir. Her kuş ortalama 4-7 arası yumurta yapar. Bu sayı daha az veya daha fazla olabilir. İlk kuluçkalarda bu sayı az olabilir. Yumurtalar genelde 2-3 gün ara ile gelir.

- Kuşlar belli bir yumurta sayısına ulaştıklarında çiftleşmeyi bırakırlar ve kuluçkaya yatarlar. Bu dönemde yuvadan çok nadir çıkarlar. Genelde erkek kuşlar beslerler bu dönemde eşlerini. Bazı kuşlar ilk yumurtasından itibaren yatmaya başlarken, bazı kuşlar 3-4 yumurta yaptıktan sonra yatmaya başlayabilir.

- Kuşların genelde yaptıkları bütün yumurtaları dolu gelmez. Anne kuş yumurtaya yatmaya başladıktan 4-5 gün sonra yumurtanın dolu olup olmadığı belli olur. Yumurta da doluluk testi yapmak için yumurtayı telefon ışığının üzerine koyup kontrol edebilirsiniz. Bazı dişi kuşlar yumurtalarına dokunulmasından rahatsız olmazken, bazı kuşlar sırf bu yüzden yumurtalarını kırabilir bile. Genelde size alışık olan dişi kuşlar sizi bir tehdit olarak görmediklerinden çok dert etmeyebilirler. Kuşunuzun huyunu bilmeniz bu noktada hayati önem taşıyor.

-Eğer anne kuş yumurtalarına yeterince iyi yatıyorsa 18-21 gün arasında yavrular yumurtayı kıracaktır. Anne kuşun yatmasına göre yavrular 18 günden daha önce veya 21 günden daha sonra da yumurtadan çıkabilirler. Yavrular yumurtalarını kırmadan kısa süre önce ötmeye başlarlar. Bu sesi duyuyorsanız kısa süre içinde yavru yumurtadan çıkacaktır. 2-3 saat geçmesine rağmen hala yavru çıkamıyorsa sizin müdahale etmeniz gerekebilir. Yumurtayı bir kürdan yardımı ile ince ince kırabilirsiniz. Unutmayın bu hassas bir işlemdir. İlk yaptığınızda panik olabilirsiniz, önemli olan hassas davranmak. Şanslı iseniz belki hiç karşılaşmazsınız bile.

- Yavrular yumurtadan çıktığından artık sizin yapabileceğiniz pek bir şey kalmıyor. Önemli olan anne ve babayı rahatsız etmeden gözlemlemek. Yavruları yeterince beslediklerinden emin olmak için, yavruların boğazlarının altında bulunan sarımsı keseeyi kontrol edin. Bu kısma kursak denir. Yemler burada sindirilir. Yavruları besleme işi eşler arasında değişkenlik gösterebilir. Bazen anne çoğunlukta besler, bazen baba. Bazen ise sadece anne de besleyebilir. Anne ve babaları yavrularını beslemiyorsa yavruları sizin beslenmeniz gerekebilir. Yavruları anne veya babaları beslemiyorsa, yavrulara sadece anne veya babası da bakabilir. Bu durum da anne veya baba yavrulara yetmiyorsa sizin de takviye yapmanız gerekebilir.

-Her şey yolunda giderse yavrular 30-45 günlük arası yem kırmaya başlarlar. Kuşlar kendilerini doyurabiliyorlarsa anne ve babalarının yanından ayırabilirsiniz. Bu sayede onlarda kendi hayatlarına devam edebilirler.

Gördüğünüz üzere Muhabbet kuşu bakımı öyle oldukça kolay değil. Umarım size biraz bile olsa yardımcı olabilmişimdir. Eklemeyi unuttuğum veya yanlış olduğunu düşündüğünüz bir kısım varsa belirtmeniz güzel olur.

Kendi çiftimin hafif olaylı üretim macerasını da bu konu üzerinde devam ettiriyorum belki ilginizi çeker;
 
Üst